Kanaalplaatvloeren en prefab bouwen in Flevoland

In Flevoland is de constructie achter het stucwerk zelden een verrassing. Vrijwel de hele provincie is gebouwd na 1962, met dezelfde geprefabriceerde bouwmethode: kanaalplaatvloeren die in één richting dragen, lichte scheidingswanden van gipsblokken en bouwmuren van prefab beton. Die voorspelbaarheid is een voordeel bij een verbouwing, want we weten vaak al voor de opname wat voor constructie %PLAATS_IN% te verwachten is. Toch vraagt elk van die drie onderdelen een andere aanpak zodra je een sparing wilt zagen, een muur wilt doorbreken of een vloerdeel wilt weghalen.

5 minuten lezen

Bouwen na 1962: één bouwmethode door de hele provincie

De oudste kernen van Dronten dateren uit 1962, Lelystad kreeg zijn eerste bewoners in 1967 en Almere begon pas in 1976. Daardoor is er in Flevoland geen periode van handmatig gemetselde balklagen en losse bouwmethodes per pand, zoals in oudere provincies. Wat hier is gebouwd, is vrijwel altijd neergezet met dezelfde geprefabriceerde onderdelen, ongeacht of het om een rijwoning, een portiekflat of een vrijstaand huis gaat.

Voor ons betekent dat een grote mate van voorspelbaarheid. Bij een pand uit deze provincie weten we vaak al op basis van het bouwjaar en de bouwvorm welk type vloer, welke scheidingswanden en welke bouwmuren we tegenkomen, nog voordat we ter plaatse zijn. Dat scheelt verrassingen tijdens de sloop, en het is precies de reden dat we vooraf een prijs kunnen geven die na de opname zelden nog flink verandert.

Kanaalplaatvloeren: geprefabriceerd en dragend in één richting

Een kanaalplaatvloer bestaat uit lange, geprefabriceerde betonelementen met holle kanalen erin, die in de fabriek worden gestort en op locatie op de dragende muren worden gelegd. Zo een plaat draagt alleen in de lengterichting, niet dwars daarop, en de wapening zit op vaste plekken in de plaat verwerkt. Dat is een wezenlijk ander systeem dan een gestorte, aan alle kanten dragende betonvloer, en het bepaalt precies wat er wel en niet in mag.

Omdat de platen op fabrieksmaat zijn gestort, ligt de draagrichting per bouwlaag vast en verandert die niet zomaar van kamer tot kamer. Voor ons is dat een groot voordeel: we hoeven niet te gokken waar het gewicht overheen loopt, we kunnen het aan de plaatrichting en aan de bouwtekening aflezen. Dat is precies waarom we bij werk aan een kanaalplaatvloer eerst de richting vaststellen, voordat er ook maar iets wordt aangezet.

Scheidingswand van gipsblokken, bouwmuur van prefab beton

Binnen een woning uit deze provincie kom je meestal twee soorten wanden tegen die qua uiterlijk op elkaar lijken maar constructief niets met elkaar te maken hebben. Gipsblokken zijn gestapelde, niet dragende scheidingswanden die relatief eenvoudig te verwijderen zijn. Een bouwmuur van prefab beton is iets anders: die is in de fabriek gestort als kant en klaar wandelement en op de bouwplaats geplaatst als onderdeel van de dragende constructie.

Het verschil voel je vooral in het klopgeluid en de dikte, maar zekerheid krijgen we pas na een korte inspectie of de bouwtekening. Vooral bij rijwoningen is de bouwmuur tussen twee woningen vaak zo een prefab element, en die draagt dan mee voor beide woningen tegelijk. Aan zo een muur veranderen wij nooit zomaar iets, want wat daar gebeurt, raakt direct de constructie aan de andere kant.

Wat dit betekent voor een sparing

Wil je een sparing in een kanaalplaatvloer, bijvoorbeeld voor een trap of een leidingdoorvoer, dan rekenen wij die eerst na op de draagrichting en de positie van de wapening in de plaat. Zaag je dwars door de verkeerde plek, dan kan de plaat plaatselijk zijn draagkracht verliezen, met een doorbuigende of zelfs verzakkende vloer als gevolg, soms pas zichtbaar maanden na de klus.

Past de sparing niet zomaar binnen de bestaande wapening, dan is er een extra oplegging of een stalen randbalkje nodig om het gewicht rond het gat weer op te vangen. Dat reken je apart mee in de planning en het budget, want dit is geen post die je in een offerte over het hoofd wilt zien tot de zaag al in de plaat zit.

Wat dit betekent voor een doorbraak of het weghalen van een vloerdeel

Bij een doorbraak in een prefab bouwmuur geldt hetzelfde principe: het element draagt op een specifieke manier, en dat verandert niet omdat het om een fabrieksproduct gaat in plaats van gemetseld werk. Voordat er iets uit gaat, stellen we vast wat erboven staat, hoe het gewicht via de muur naar de fundering loopt en welke tijdelijke ondersteuning nodig is zolang de nieuwe balk er nog niet in zit.

Wil je een deel van een kanaalplaatvloer weghalen, bijvoorbeeld voor een nieuwe trapopening, dan werken we van de opening naar de rand van de plaat toe en houden we de resterende platen tijdens het hele proces ondersteund. Zo blijft de rest van de vloer zijn draagfunctie houden terwijl het weggehaalde deel eruit gaat, en voorkomen we dat een naastliggende plaat meebeweegt of scheurt.

De ingeklonken polderbodem en gezette kruipruimtes

De Flevolandse polderbodem is na de drooglegging fors ingeklonken, ruwweg 100 tot 125 centimeter in de eerste dertig jaar, met nog eens circa 50 centimeter extra onder gebouwen door het opgebrachte ophoogzand. Funderingen en kruipruimtes zijn destijds op die verwachte zetting berekend, wat betekent dat de werkelijke hoogte van een kruipruimte nu behoorlijk kan afwijken van wat er ooit op de bouwtekening stond.

Voor ons sloopwerk betekent dat: we nemen de kruipruimte altijd even op voordat we onder de vloer aan de slag gaan, in plaats van te vertrouwen op de oude tekening. Een lagere kruipruimte dan verwacht beperkt de werkruimte en dus de manier waarop we materiaal en puin kunnen afvoeren, en dat nemen we mee in de planning en de prijs, in plaats van het onderweg te ontdekken.